Een recent onderzoek  suggereert een verband tussen de collectieve intelligentie van een groep mensen en het aantal deelnemende vrouwen.  Het onderzoek, uitgevoerd door drie mannen en twee vrouwen van toonaangevende instituten als MIT, Carnegie Mellon University en Union College, toont onbedoeld aan dat groepen met verhoudingsgewijs meer vrouwen een hogere collectieve intelligentie hebben.  Het geheel is meer dan de som der delen.  De onderzoekers verklaren dit vanuit de factor "sociale sensitiviteit", het vermogen om de gevoelens en emoties van groepsleden in te voelen.  Hoewel dit geen exclusief vrouwelijke eigenschap is, wordt over het algemeen aangenomen dat vrouwen hiertoe beter in staat zijn dan mannen.

Uitgangspunt van het onderzoek was dat groepen een zekere dynamiek vertonen.  Sommige groepen presteren beter dan andere groepen.  Zie hiervoor ook bijvoorbeeld de teamrollen van Meredith Belbin, waar ik een groot fan van ben.  Deze dynamiek, dit vermogen om te presteren, werd voor dit onderzoek aangeduid als collectieve intelligentie.  Het ging hierbij voornamelijk om cognitieve taken, dus geen zware fysieke inspanning.  Hoewel de opzet van het onderzoek wat beperkt is, toont het toch verrassende dingen.  Nader onderzoek is overigens gewenst.

Verrassend is onder meer dat de variatie tussen de prestaties van de groepen niet echt verklaard kan worden uit de intelligentie van de individuele groepsleden.  Of we nou kijken naar de gemiddelde of naar de maximale intelligentie van de groepsleden, geen van deze factoren vormt een goede indicatie voor de prestaties van de gehele groep.  Dit verrast mij niet overigens.  Zet een groep sterspelers bij elkaar met bijvoorbeeld voetbal en je weet met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid dat het een drama wordt.  Mooie individuele acties, maar geen teamspel.

Wat wel duidelijk verschil maakt, is de mate van samenwerking, waarvoor de onderzoekers dus de term "sociale sensitiviteit" gebruiken.  Groepen die gedomineerd werden door een persoon bleken duidelijk minder collectief intelligent - zij presteerden slechter - dan groepen waar iedereen evenwichtig aan de discussie deelnam.  Hoewel het onderzoek hiervoor niet was opgezet, bleek pas uit nadere analyse van de cijfers dat de sociale sensitiviteit zich vooralsnog het beste leek te verklaren uit het aantal vrouwen dat deelnam in de groep.

Een paar kanttekeningen zijn mijn inziens wel op zijn plaats.  Laat het gezegd zijn dat ik een groot voorstander ben van de suggesties die dit onderzoek heeft opgeleverd. 

Tegelijk lijkt me de dynamiek van een gemengde groep en de conversatie die daarin ontstaat complexer dan dit onderzoek behandelt.  Mannen en vrouwen reageren verschillend op elkaar in verschillende samenstellingen en onder verschillende omstandigheden.  Dit heeft ook culturele achtergronden.  In de tijd dat ik in de internationale samenwerking actief was, heb ik hier vele boeiende voorbeelden van gezien.  Daarnaast heeft elke groep of organisatie zijn eigen - vaak ongeschreven - regels en structuren.  Deze groepen waren ad-hoc samengesteld, waarbij dus weinig tot geen historische kadering bestond.  Ook is de vraag of het vermogen van mensen om elkaars emoties in te voelen toe- of afneemt over de tijd.  Mensen in organisaties werken vaak al veel langer met elkaar en de vraag is dus in hoeverre dit van invloed is op de positieve aspecten die uit dit onderzoek naar voren komen.

Sociale sensitiviteit, zoals hierboven geformuleerd, vormt een onderdeel van het bredere begrip emotionele intelligentie.  Daniel Goleman heeft hier uitvoerig over geschreven.  Het zou interessant zijn om te zien in hoeverre andere aspecten van emotionele intelligentie, zoals bijvoorbeeld zelfbewustzijn, zelfregulering en motivatie, eveneens een rol spelen bij de prestaties van de groep als geheel.  Zoals gezegd, nader onderzoek lijkt gewenst.  Overigens vraag ik me af of sociale sensitiviteit een zuiver individueel vermogen genoemd kan worden.  Immers, net als met een telefoon, in je eentje heb je er weinig aan.  Sociale sensitiviteit ontstaat tussen mensen.  De vraag is dan of de mate van sociale sensitiviteit significant toeneemt met het aantal vrouwen. 

Tenslotte, waar het onderzoek, voor zover ik dat heb kunnen lezen, ook geen duidelijk antwoord op geeft, is of er een optimale verhouding bestaat.  Er wordt niets gezegd over de prestaties van niet gemengde groepen, of dit nu louter mannen of louter vrouwen zijn.  Ik vermoed dat er een bepaalde band-breedte is ten aanzien van de gemengde samenstelling van de groep.

Al met al een interessant onderzoek met vele mogelijkheden voor een vervolg!